Gàidhlig aig na Fèisean is aig amadain Think Scotland

Tha Dùn Eideann na bhoil an-dràsta is iomadh fèis air dòigh. Ged a tha e coltach gu bheil blasan Sasannach nan mòr-chuid am measg beòil na sràide, tha am brochan de chànanan a tha rin cluinntinn na thoileachas dhan chluas.

Air Disathairne 10mh Lùnastal,bidh seo ri lorg aig Fèis nan Leabhraichean cuideachd is measgachadh de dh'aoigh fo sgèith Ur-Sgeul a' leughadh bhon obair aca. Tha Mìcheal Klevenhaus as a' Ghearmailt air an obair aige a thaisbeanadh ann an Gàidhlig is cànan a dhùthcha-sa cuideachd. Tha Màiri E NicLeòid ann. Tha sgeul aice-se ann 'An Claigeann aig Damien Hirst' ged 's cinnteach gu bheil an tuilleadh aice sa bheart. Tha Aonghas Pàdraig Caimbeul gu bhith ann agus 's ìongatach mur a bhios esan a' leughadh bho 'Smuain na Maidne'.

Gu h-inntinneach, tha sealladh ann bho neach-ionnsachaidh air Iomall an Fhèis. Seo Bruce Fummey - Gaelic in the Afternoon is bidh tuilleadh mu Gàidhlig nan Gearmailteach aige! Na fhaclan fhèin:

For the last 18 months Bruce has been learning Gaelic. What's the point? Trips to Skye, listening to Gaelic radio, trying stand-up in Gaelic and lots of Germans. You read that right! If you want to hear the funny side of his story: where he went, who he met and the things that make your head want to explode and learn some Gaelic phrases from a half-lowland half-African comedian brought up by a Yorkshire granny, then this is for you!

Gu mi-fhòrtanach, tha cànan na h-Alba air a bhith sna cinn-naideachd airson nan adhbharan ceàrr cuideachd a' mhìos-sa. Tha e coltach gu bheil cuid ann an Luchd an Aonaidh airson eagal a chur air muinntir na h-Alba ro thighinn na Gàidhlig do na sgoiltean aca. Thog amadan no dithis an aithris a dh'fhoillsich FoghlamAlba anns an robh brosnachadh airson dà-chànanachais sna sgoiltean aca. Mar bu choir, thuirt iad gum bu choir sgoiltean suim a ghabhail dhan a' Ghàidhlig agus ma tha iarrtas ann, a libhreagadh dhan a' chloinn. Ach, mar bu dual, be propaganda diofraicte a nochd san Albannach agus air làrach-lìn aig buidheann Tòraidheach 'Think Scotland' - air a sgrìobhadh le riochdaire foghlaim (!!!) nan Tòraidhean. 'S beag an t-ìongnadh gur e an 'Daily Liar' a bh'aig na Gaidheil air an Albannach ri linn nam fuadaichean.

ON THE DAY that the Scottish Government announced that it wants all primary school children to learn Gaelic, I got a call from a distinguished, and well-known Gael, who could not believe what he was hearing. He told me, bluntly, that he thought the Scottish government had taken leave of its senses.

If that is the reaction from one of the most passionate supporters of all things Gaelic, then you can imagine what the reception has been elsewhere, and quite right too.

Gabhaidh am pìos sgriosail aca a leughadh an-seo.

As dèidh siud a leughadh, feumaidh mise dèanamh air tachartas Gaidhealach eile - siud an Whisky Fringe - airson tè bheag no deich.

Blas na Gàidhlig air ar n-uisge beatha

Air mo shlighe tro phort adhar Dhùn Eidinn, b'e mo chiad cheann-uidhe bùth an uisge bheatha. Mar bu dual is mar bu nòs. Se taisbeanadh de bhathar bho Glenmorangie a ghlac mo shùil is ainm Gàidhlig air cuid de na botalan aca.

Tha na freumhan aig ar deoch nàiseanta - mar iomadach samhla eile de chultar is nàiseantas na h-Alba – ri an lorg ann an cultar na Gàidhlig. Tha am facal fhèin ‘whisky’ ri lorg anns a h-uile cànan ach ‘s dòcha na cànanan às an tàinig e – Gàidhlig is Gaeilge.

 

Se na h-ainmean àite a’ chiad dubhlan do neach na Beurla agus mo thruaighe na chluinneas mi aig àmannan. Co-dhiù, tha a leithid againn de Ardbeg, Bruichladdich, Bunnahabhainn, Caol Ila, Bowmore is Lagavulin. Siud agad cuid de na h-Ìlich a-mhàin. Air a’ Ghalltachd gheibh sinn Glenkinchie an àrainn Dhùn Eidinn a bharrachd air Glen Goyne, Auchentoshan agus Bladnoch. Nas fhaide tuath, tha Glenturret, Dalwhinnie, Dalmore, Glen Ord, Allt a’ Bhainne, Aultmore, Ardmore, Dailuaine, Glendronach agus Mortlach. Cha bu choir dhuinn dearmad a dhèanamh air na gheibh sinn bhon chompanaidh aig Iain Noble ‘Pràban na Linne’. Se Poit Dhubh a chuireas iad air am botal fhèin de mhac na bracha a rinn taigh staile eile.

Bho Bhun na h-Aibhne

A-nis ge-tà, gheibhear iomadach tionndadh eadar-dhealaichte bho aon taigh staile. Bho Glenmorangie tha Quinta Ruban (se Quinta tionndadh den deoch port), Sonnalta, Lasanta agus Finealta. Tha Bunnahabhainn deidheil orra cuideachd is tha Darach Ùr, Cruach Mhona is Moine acasan. Tha Airigh nam Bèist, Blasta agus Uigedail aig Ardbeg. Chan eil aig Laphraoig ach Càirdeas. Ach deagh ainm agus abair thusa drama math. Aig Fettercairn tha Fior. Tha Bruichladdich is Port Charlotte cuideachd a' cur dreach Gàidhlig air iomadh botal aca. Nam measg tha Port Sgioba, Sin an Doigh Ileach agus San t-Seann Doigh.

Math fhèin. Ach cuin a bhios ar cànan ga cur am feum barrachd is barrachd air bileagan no sanasan mar chànan laitheil eile?