Ceòl ùr-nòsach Basgach an Alba

Bha mi a-riamh den bheachd gu bheil ceòl na Gàidhlig san là an-diugh fada ro fhad' air ais. Mar eisimpleir, chunnacas bho chionn ghoirid farpais ‘Nòs Ùr’ ga shanasachadh. Bhiodh seo math ach tha e coltach gur ann fon sgèith ‘trad’ a bhios e.  Mar sin dheth, ‘s dòcha gum faigh sinn fonn ùr no dhà ach sann san aon cheòl sean-nòsach sa bhios e.

Chan eil cnapan-starra mar sin fainear nam Basgach. Coltach gu bheil taic aca bhon riaghaltas airson ceòl de gach seòrsa a chruthachadh. Thèid seo a thaisbeanadh air prògraman ciùil air telebhisean Bhasgais.  Tha prògraman ann de uair no dhà a dh’fhaid is iad làn de cheòl roc, punk, ska, reggae, pop, indie, rap is eile le gach òran sa Bhasgais. Cha tèid an seann chultar an diochuimhn ge-tà agus chìthear e a’ nochdadh air ùrlar ùr ann cuid de bhideothan aca, mar aig Itziarren Semeak an-seo.

Bidh Itziarren Semeak a’ tadhal air Alba airson a’ chiad turas agus cluichidh iad an Dùn Eideann air Didomhnaich 27 Màirt. Coltach gu bheil an cuirm saor san-asgaidh cuideachd. S math as fhiach e uair no dhà den oidhche agad.

Efa Supertramp agus eile

Chan ann tric a thig gràisg de cheoladairean dhan àrainn agad a tha... inntinneach, beachdail, garbh is ceolmhor. Chan ann tric a b'urrainn dhut gach buadhair sin a chleachdadh airson gach aon de na cleasaichean. Chan ann tric a tha a' mhor-chuid dhiubh 'Ceilteach'... gu ire.

Chaidh agam air teicheadh bhon a' phriosan agam dhan a' Bhanshee Labyrinth Dihaoine sa-chaidh agus abair thusa toll dubh de taigh-chluiche. Aite beag grot dhà-riribh is tha mi air fear no dhà fhaicin ri mo bheo.

Be cuirm na h-oidhche seo Brian Curran, Breagha Cuinn, Mark Ayling, Norman Silver and the Gold agus Efa Supertramp.

Bha Curran agus Ayling math gu leor - fonn math neo dhà ged a bha Ayling rudeigin dubhach dhomhsa. Bha Breagha Cuinn air leth math - og, lasrach is bragail. Loma-làn attitude. Gu mi-fhortanach, cha robh guth Gàidhlig aice a dh'aindeoin a h-ainm.

Norman Silver and the Gold

Bha Norman Silver and the Gold ro chomasach air an èisteachd a ghlacadh, mar bu dual leis a' bhrochan de phunc-dùthchail a th'aca. Fuinn mhath is seinn dhealrach bhon t-seinneadair Norrie - smaoinich air mac-diolta Iain Paisley is James Brown.

Be Efa Supertramp a b'inntinniche dhomhsa co-dhiù agus do chàch. Og agus dealrach, se punc 'acoustic' a thathar ag ràdh air a ceol. Tha na h-orain aice poilitgeach, làn spionnaidh agus air an deagh chruthachadh - chan e direach giotar simplidh a tha seo le seinn thairis air. Bha measgachadh aice de dh'orain aice ann an Cuimris agus Beurla. Sann a Cardiff a tha i agus ged nach fhios'am an deach a togail le Cuimris mar a' phriomh-chainnt, tha e soilleir gur i a' Chuimris an cànan laitheil aice. A bharrachd air sin, si a sgriobhas a h-orain fhèin! Smaoinich!

Efa Supertramp

A-rithist, 's mor am beud nach eil luchd-ealain mar seo againn sa Ghàidhlig. Chan urrainn dhomh smaoineachadh air torr cheoladairean a ni rudeigin mar seo - Dol Eoin? Oi Polloi? Manran air oran no dhà? Tha e gu math truagh nach bi daoine mar Capercaillie, Julie Fowlis agus an iomadh seinnedair eile a' sgriobhadh orain ùra sa chànan.

Ach, sin e bho bhun gu bàrr, se dith misneachd agus dith cleachdadh a chuireas a' Ghàidhlig sa chiste.

*Duilich, ach cha do dh'obraich na sràcan uile! GOC mor, ugh beag?

Brookmyre sa Chas Chaolas agus Saidh-faidh na Gàidhlig

Thòisich an t-seachdainn le Christopher Brookmyre - sgrìobhadair de nobhailean 'eucoir' - a' tighinn gu Leabharlann a' Chas Chaolais. S gann gum b'urrainn dhomh a chreidsinn nuair a chaidh innse dhomh le caraid gun nochdadh Brookmyre sa sgire. Nach e Fèis Leabhraichean Dhùn Eideann an raon aigesan?

Co-dhiù, nochd e is an tachartas saor san-asgaidh. Còrr is uair a thìde de chuimhneachan èibhinn, naidheachd dhrabasta is rosg eirmseach a tha inntinneach, culturach, borb, beòthail agus làn den droch bheul. Cha b'urrainn na b'fheàrr air oidhche fhuar Samhna.

Bha an èisteachd car neònach. Ri mo thaobh bha dà chailleach - aon Sasannach agus posh agus an tèile Albannach agus a cheart cho spaideil. Bha lethbhreac de Conde Nast Boatowner aig an t-Sasannach. Bha a' bhan-Albannach ag ràdh gu bheil leabhraichean Bhrookmyre ceart gu leòr aig a' cheann thall, aon uair 's fhuair thu seachadh air an droch chainnt. Mhothaich mi gun d'rinn iad gàire is an 'droch chainnt' a' ruith far teanga Bhroomyre fad na h-oidhche.

Se an leabhar as ùire aige Flesh Wounds. Beagan nas duirche na thàinig roimhe agus thig e a-steach ort gur e seo sgrìobhadair a tha a-nis 'aig ìre'. An ann aig àirde a chomais a tha e? Chan eil mi cinnteach ach bha na chuala sinn bho Flesh Wounds fìor mhath gu dearbh.

Stevie had a Bentley Continental GT outside. He loved that machine like it was part of him: loved the growl of its engine, the gleam of its lines; loved what it said about him. It boasted more than six hundred brake horsepower, did nought to sixty in four seconds and its low-slung suspension was so smooth it handled like one of those lightcycles from Tron. But driving it had never given him a fraction of the excitement he had experienced behind the wheel of a stolen Escort XR3i when he was sixteen, his brother Nico riding shotgun, their cousins Doke and Jazz in the back, Stevie throwing the car around like it was the dodgems.

That thought was what finally gave him the nudge to get moving. It was one thing to miss your youth, but nostalgia could seduce you into thinking that the best of you lay in the past. To wallow in it was the same as staying here in this seat instead of going out to meet the day.

Fuck. That.

Mholainn-sa gun ceannaicheadh tu seo aig Amazon. Ach bhon nach eil Amazon a' pàigheadh cisean ged a tha na prothaidean a' taomadh a-steach, shaoileam gum biodh e na b'fheàrr a dhol gu Play. S math is fhiach e.

Sgrìobh mi pìos air leabhar Thim Armstrong bho chionn ghreis as deidh dha an nobhail 'saidh-faidh' aige a chur air bhog ann an Dùn Eideann. Tha e coltach gun robh na h-eòlaichean bhon Saltire Society an-lathair air an là gam bogadh fhèin san litearras is ceòl punc a chunnacas is chualas an diofar àiteachan. Thug iad e dha duais airson a' chiadh nobhail as fheàrr airson 'Cuan Dubh Drilseach'. Meal a naidheachd.

Rosg is ceol air Leith Walk.

Cas Chaolais - South Queensferry

Gàidhlig am follais air na sràidean

Chan e rocket science a th'ann ach mar as motha a tha ar cànan am follais sann as motha a thèid a cleachdadh. Agus, ma tha Gàidhlig agad agus tha thu a' dol gu caismeachd no eile, carson nach cleachdadh tu i?

Tha cuideigin bho YesAlba air sanasan 'Bu Chòir' a dhèanamh - gleansach is tarraingeach agus... sìmplidh. Bha làn thìde ac' air. Ach, bha an co-ionnanachd siud a dhith air YesScotland airson greis mhath.

A-nis, tha craiteachan de chothromachd againn. Suas ma-tha agus air adhart.

Bha brataichean eile ann cuideachd ann an seann chainnt ar dùthcha - cuid air an cruthachadh le pàipear is peann.

Mar iomairt na h-Alba fhèin, se ar dleastanas a bhith bragail is breabach, dana is dìcheallach.

Ruigidh each mall...

(Na dealbhan an-seo bho thùsan eadar-dhealaichte)

Oigridh air na sràidean...

...is tòrr a bharrachd, eadar cnapach is cailleach. Se caismeachd na bliadhnasa airson neo-eisimealachd na h-Alba Disathairne sa tighinn. Bha còrr is 10000 ann an-uiridh - nach dèan sinn cinnteach gu bheil an tè seo nas motha?

Gheibhear an tuilleadh fiosrachaidh an-seo, ged sann sa chànain eile a tha e: http://independencerally.com/main/

Agus, fhad's a tha mi a-mach air cànan, tha mi air leth toilichte gu bheil cuid ann Yes Scotland air mothachadh mu dheireadh thall gu bheil seann chànan na h-Alba fhathast air bilean nam mìltean.

Gheibhear YesAlba an-seo. An dòchas gum faic sinn ar cànan am follais Disathairne. Bithibh ann.

The Engine Shed

Gura fada beò an t-àite seo. Se an t-Engine Shed taigh-fuine agus cafaidh glasraichear (siud a th'againn air vegetarian a-rèir an Stòr-Dàta) suidhichte ann an sgìre Naomh Leonard ann an Dùn Eideann. A bharrachd air sin ge-tà, se pròiseact a th'ann a bheir fastadh do dhaoine aig a bheil ciorram ionnsachaidh.

Tha roghainn farsaing de bhiadh slàn fallain anns nach eil feòil agus tòrr anns nach eil bathar-bainne nas mo. Tha e saor agus gheibhear seirbhis chàirdeil bho luchd-obrach an àite.

Bheir àiteachan mar seo seirbhis mhath dhan mhòr-shluagh ach nas cudromaiche, cuiridh iad rudeigin luachmhor a-steach dhan choimhearsnachd. Gu mi-fhòrtanach, tha iad fo chunnart bho Chomhairle Dhùn Eideann a tha ag iarraidh airgead a chaomhnadh tro ghearraidhean. An-uiridh, chuir a' Chomhairle roimhe an taic-airgid a bheir iad don Engine Shed a gheàrradh. As dèidh iomairt, ghèeill iad. Fhuair iad faochadh a' bhliadhna-sa ach 's mathaid nach bi iad cho fòrtanach sa ath bhliadhna.

Feuch gun tadhail thu air an Engine Shed agus gun cuir thu do ghuth dhan iomairt gus a shàbhalachadh as leth a' choimhearsnachd.

Tuilleadh fios an-seo.

City of Edinburgh Council: Stop the Closure of the Engine Shed

Gàidhlig aig na Fèisean is aig amadain Think Scotland

Tha Dùn Eideann na bhoil an-dràsta is iomadh fèis air dòigh. Ged a tha e coltach gu bheil blasan Sasannach nan mòr-chuid am measg beòil na sràide, tha am brochan de chànanan a tha rin cluinntinn na thoileachas dhan chluas.

Air Disathairne 10mh Lùnastal,bidh seo ri lorg aig Fèis nan Leabhraichean cuideachd is measgachadh de dh'aoigh fo sgèith Ur-Sgeul a' leughadh bhon obair aca. Tha Mìcheal Klevenhaus as a' Ghearmailt air an obair aige a thaisbeanadh ann an Gàidhlig is cànan a dhùthcha-sa cuideachd. Tha Màiri E NicLeòid ann. Tha sgeul aice-se ann 'An Claigeann aig Damien Hirst' ged 's cinnteach gu bheil an tuilleadh aice sa bheart. Tha Aonghas Pàdraig Caimbeul gu bhith ann agus 's ìongatach mur a bhios esan a' leughadh bho 'Smuain na Maidne'.

Gu h-inntinneach, tha sealladh ann bho neach-ionnsachaidh air Iomall an Fhèis. Seo Bruce Fummey - Gaelic in the Afternoon is bidh tuilleadh mu Gàidhlig nan Gearmailteach aige! Na fhaclan fhèin:

For the last 18 months Bruce has been learning Gaelic. What's the point? Trips to Skye, listening to Gaelic radio, trying stand-up in Gaelic and lots of Germans. You read that right! If you want to hear the funny side of his story: where he went, who he met and the things that make your head want to explode and learn some Gaelic phrases from a half-lowland half-African comedian brought up by a Yorkshire granny, then this is for you!

Gu mi-fhòrtanach, tha cànan na h-Alba air a bhith sna cinn-naideachd airson nan adhbharan ceàrr cuideachd a' mhìos-sa. Tha e coltach gu bheil cuid ann an Luchd an Aonaidh airson eagal a chur air muinntir na h-Alba ro thighinn na Gàidhlig do na sgoiltean aca. Thog amadan no dithis an aithris a dh'fhoillsich FoghlamAlba anns an robh brosnachadh airson dà-chànanachais sna sgoiltean aca. Mar bu choir, thuirt iad gum bu choir sgoiltean suim a ghabhail dhan a' Ghàidhlig agus ma tha iarrtas ann, a libhreagadh dhan a' chloinn. Ach, mar bu dual, be propaganda diofraicte a nochd san Albannach agus air làrach-lìn aig buidheann Tòraidheach 'Think Scotland' - air a sgrìobhadh le riochdaire foghlaim (!!!) nan Tòraidhean. 'S beag an t-ìongnadh gur e an 'Daily Liar' a bh'aig na Gaidheil air an Albannach ri linn nam fuadaichean.

ON THE DAY that the Scottish Government announced that it wants all primary school children to learn Gaelic, I got a call from a distinguished, and well-known Gael, who could not believe what he was hearing. He told me, bluntly, that he thought the Scottish government had taken leave of its senses.

If that is the reaction from one of the most passionate supporters of all things Gaelic, then you can imagine what the reception has been elsewhere, and quite right too.

Gabhaidh am pìos sgriosail aca a leughadh an-seo.

As dèidh siud a leughadh, feumaidh mise dèanamh air tachartas Gaidhealach eile - siud an Whisky Fringe - airson tè bheag no deich.

Soitheach fànais

Nach e tha math nuair a tha tachartas inntinneach san amharc san sgìre agad. Agus leis an-sin, chan eil mi a' ciallachadh àite air beulaibh bogs' an amadain a' coimhead air tuilleadh ceòl dùthchail air a chluich air beulaibh bodaich is cailleachan a tha nan leth-chadail.

Chan eil càil agam an-aghaidh ceòl na fidhle - tha tòrr dheth beòthail is breabail - ach chan e deagh theilidh a th'ann. Nach biodh e fada na b'fhearr beò - am measg sluagh mòr teann is gun sgeul air cathair is bòrd?

Co-dhiù, chan ann tric is minic sa tha leabhar ùr gu bhith a' nochdadh a tha an dà chuid sa Ghàidhlig agus mu sgiorradh sna speuran. Oh, agus le ceòl punc na Gàidhlig na chois.

Siud a th'againn ann an Dùn Eideann an ath sheachdainn nuair a bhios Tim Armstrong a' cur air bhog an leabhair saidh-faidh aige le beagan cuideachaidh bho Oi Polloi. Gu h-inntinneach, bidh seo uile a' tachairt sa chiad dol a-mach ann am bùth chlàr air Staran Lìte/ Leith Walk is an uair sin air bòrd bàta shìos aig Cladach Port Lìte.

Tuilleadh fiosrachaidh:
 http://drilseach.net/2013/04/17/rocadh-air-a-bhata-ann-an-dun-eideann/

http://www.oipolloi.org/

http://ur-sgeul.tumblr.com/

Mar chuimhneachan air Chernobyl

Ged a tha saidheans air an t-uabhas a dhèanamh dhuinn - nach sinn a tha fad-shaoghalta air a sgàth? - tha e ceart is iomchaidh teagamhan a nochdadh an-dràsta sa-rithist.  Gu h-àraid nuair a tha an taobh sanntach no cearbach de mhac an duine a' togail a chinn. Chan eil ann a-siud ach reusan. Ma tha sinn gu bhith ag aontachadh le saidheans fad na h-ùine gun a bhith ga cheasnachadh, tha cho math dhuinn gabhail ri creidseamh is saobh-chràbhadh mar a rinn sinn bho chionn linntean nuair nach robh fios na b'fheàrr againn.

Se aon de na h-eisimplearan as miosa de shaidheans a' dol far an rathad an tubaist niuclasach aig Chernobyl. Dh'fhàg an spreadhadh seo co-dhiù na miltean marbh is gus an là an-diugh tha clann air am breith a tha ciurramach ri linn an galar-gathachd a thig an cois stuth radiobeo. Eadhon ma ni ha h-ughdarrasan nas urrainn dhaibh gus a dhèanamh sàbhailte, se dh'fhaodadh tachairt - sa bhad agus airson ginealaichean as a dhèidh - a dh'fhàgas e gu h-àraid cunnartach. Siud agus an cosgais. Tha e cianail daor agus b'fheairrde sinn ar n-airgead a chosg air cumhachd buan a tha glan is saor.

Mar chuimhneachan air an tubaist seo, tha grunnan comhlan punc is roc a' cluich ann an Dùn Eideann aig toiseach a' Cheitein. Togaidh an giog airgead airson Clann Chernobyl a tha fhathast a' fulang. Tha e na bhuannachd cuideachd gum bi dà chomhlan an-lathair a' seinn sa Ghàidhlig. Siad Oi Polloi a tha rudeigin ainmeil sa bhios a' cluich gu cunabhalach an Alba is thall thairis. Comhla riutha, bidh An t-Uabhas, comhlan garaids-punc às an Eilean Sgitheanach.

Theirig ann no bidh gu maslach fann...

Turas Roc nan Cànan Cèilteach 2008

Nach bochd nach tachradh rudan mar seo na bu trice! Ach tha tri comhlanan ciùil a tha Cèilteach gu cul an impis turas beag ann an Alba a gabhail os laimh. Siad Oi Polloi, Na Gathan agus nas inntinniche buileach 's docha, Les Ramoneurs de Menhirs as a' Bhreatainn Bhig. Seinnidh iadsan ann am Breatannais is cuiridh iad a' phiob Breatannach gu feum an cois ceol beothail punc. Nach math siud!

Gheibh thu caochladh meadhanach farsaing de cheol a-reir choltais, ach a h-uile puing dheth beothail is ùr-nosach. Cluichidh iad ann an Glaschu, Obar Dheathainn is Dùn Eideann air an t-seachdainn-sa fhèin. Bi ann no bi fann. Bas dhan t-sean nos!

Larach nan Gath

Les Ramoneurs air You Tube