Salachar, feise is droch droch chainnt

 

Tha iomadach faclair ri fhaotainn a-nis - air-loidhne agus ann an clò. Agus ged a tha cànan 'salach' ri lorg ann an cuid aca, chan eil e fo fhollaiseach. Uaireannan, mar ann an Dwelly, tha na faclan air am mineachadh ann an Laidin. Gus nach bi cus nàir oirnn. Aig àmannan eile, tha clann no luchd-ionnsachaidh gan lorg le tuiteamas. Chuala mi aon sgeul mu thidsear a chaidh air an Fhaclair Bheag gus faclan no abairtean a lorg fainear 'eat'. Cha do dh'fhuirich i air an duilleag fada.

Co-dhiù, tha faclair sònraichte againn a-nis airson gach seòrsa droch chainnt a tha tòrr againn a' cleachdadh anns na cànanan eile againn - tha e coltach gu bheil a' Bheurla agus an Spàinnis gu h-àraid beàrtach a thaobh seo. Ma chunnaic thu riamh Pardon My German no Street Spanish, 's ìongatach mura robh fadachd ort air a leithid sa Ghàidhlig.

Se The Naughty Little Book of Gaelic: All the Scottish Gaelic You Need to Curse, Swear, Drink, Smoke and Fool Around an tiotal agus chaidh sgrìobhadh le Micheal Newton. Mar a tha e fhèin ag ràdh: This is a collection of Gaelic terms, idioms and creative expressions related to swearing, cursing, smoking, drinking and sex – all of the stuff you wanted to ask your Gaelic teacher, but didn’t. Dìreach mar Rupert an uilc shuas an-sin.

Ged a tha ìomhaigh 'ghlan' aig a' Ghàidhlig chan ann mar sin a bha cuisean gu tràidiseanta agus chan ann a tha sin far a bheilear a' Ghàidhlig fhathast ga bruidhinn gu làitheil le muinntir an àite. Thachair mi ri iasgair òg bliadhna no dhà air ais ann an Ile agus ruith an 'droch' chainnt bho bheul mar eas. Bho bhàird an t-sean aimsir gu Iain Lom, bha ar litreachas againn làn dheth. Bho chionn ghoirid tha ceòladairean mar Mhill a h-Uile Rud agus Oi Polloi air an 'nòs shalach' seo ath-thogail. Cha chuala mi guth guidheachain aig Capercaillie no Julie Fowlis fhathast ge-tà. An dòchas gun tèid an leabhar seo a chur thuca.

Gaelic Ribaldry

Tha cuid dàna, cuid eile rìoghail

Chaidh iris air-loidhne ùr a chur air bhog an t-seachdainn-sa - Dàna. Cha do leugh mi tòrr dheth fhathast ach tha coltas glè mhath air. Gheibhear altan air naidheachdan, spòrs agus eadhon saidheans is teacneolas. Ghlac am pìos air 'ceallan-luirgeach' mo shùil agus feumar aideachadh gun robh mi taingeil gun do mhinich an t-ùghdar gur e seo a th'againn air 'stem cells'.

Coltach gu bheil connspaid ann cuideachd, no co-dhiù deasbad air 'in-imrich'. Nach math gu bheil rudeigin Gaidhealach againn a chuireas dragh air leughadairean an Daily Mail?

Fhad's a tha cuid againn dàna, tha cuid eile fhathast tràilleil. Tha e rudeigin iongatach san là an-diugh gum bu mhiann le cuideigin am facal 'rìoghail' san ainm aige. Ach, bha e na bheachd aig cuideigin sa Cholaiste Gàidhlig ann an Ceap Breatainn gum bu choir a' cholaiste a bhith 'rìoghail'. Gu h-inntinneach, bha nàdar de dh'ar-a-mach an-aghaidh an amaideis seo. Rudeigin a b'urrainn dhan Chomann Gaidhealach ionnsachadh. Nam biodh ACG air a bhith na bu dealasaiche a thaobh brosnachadh na Gàidhlig sna coimhearsnachdan seach cuireadh a thoirt do Phrionnsa Teàrlach a thighinn dhan Mhòd, 's dòcha gum biodh a' Ghàidhlig fhathast ri cluinntinn ann an iomadh àite far nach eil facal dhi san là an-diugh.

http://danamag.org/

Tha sinn air ais

2014 - abair bliadhna a bhios againn. Ged a tha gràin-cinnidh fhathast a' nochdadh mu'r coinneamh is sgeulachdan eagalach feagalach air an sparradh oirnn le Bitter Together, tha fùil ùr nar cuislean is ar sùilean air saoghal nas fheàrr. Tha an cothrom againn dorus ùr fhosgladh dhan dùthaich is cànan againn is tha mi cinnteach gun gabh sinn e.

Mar sin dheth, fàilt' air 2014. Tog do ghuth, seas do choraichean is tagh 'bu chòir'. Bi ann no bi fann.

Nach toiseachamaid le bhideo...

Cothrom air chall ach am faic sinn nòs ùr?

Tha an gainnead airgid a-nis a' toirt greim às a' Ghàidhlig. Cha iongnadh sin. Tha an tuarastal aig tòrr againn air a bhith reòite fad 2 no 3 bliadhnaichean a-nis agus mura h-eil thu nad bhancair, bhall-pàrlamaid no spuinnedair 'hedge fund', tha sin a' ciallachadh teachd-a-steach nas isle.

Carson Cothrom ma-tha? Tha sin a' cur iongnadh orm. Shaoileadh tu gum biodh co-dhiù aon iris no pàipear-naidheachd cunbhalach riatanach do chànan air iomadh adhbhar: Tha e a' toirt cosnadh do chuid tro mheadhan a' chànain; tha a' togail ìomhaigh a' chànain; tha e na eisimplear do chloinn is luchd-ionnsachaidh agus ma tha e deiligeadh ri iomadh cuspair laitheil, tha e ag àbhaisteachadh a' chànain.

Dh'fhaodadh Cothrom a bhith na b'fheàrr, gun teagamh. Tha sinn uile feumach air ùrachadh bho àm gu àm. Bha caraid dhomh, aig nach eil a' Ghàidhlig ach a bhruidheas cànan eile, den bheachd gun robh coltas beagan seann-fhasanta is stolda air. Ged a bha mi-fhìn an-sàs sa chuis, 's urrainn dhomh beachd mo charaid a thuigsinn. Ach, a bheil Cothrom na sgathan air coimhearsnachd luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig? Tha cuimhneam air clasaichean 20 bliadhna air ais far an robh fada cus falt liath an-làthair. Bha e follaiseach gun robh a' Ghàidhlig a' tarraing nam pensioners mar chur-seachad. Daoine nach ruigeadh fileatachd, mar bu nòs, agus nach toireadh facal dhith dhan ath ghinealach.

Saoilidh mi gu bheil cuisean beagan nas fheàrr san là an-diugh le barrachd phàrant a' togail a' chànain. Ach, a bheil an òigridh an-sàs ann?

Tha an iris Eireannach 'Nós' na shàr eisimplear. Tha e ri fhaotainn ann an clò agus air loidhne. Agus, tha e beòthail is tarraingeach. Bu choir rudeigin mar seo a bhith againn.

Co às a thig na geàrraidhean ma-tha? Chan eil fiosam. Ach, tha fiosam nach eil cuid a bhuidhnean Gàidhlig cho eifeachdach sa bu choir. Se Comhairle nan Leabhraichean aon eisimplear. Gach bliadhna, bidh mi a' cur òrdain a-steach airson tiodhlacan don teaghlaich is caraidean. Agus gach bliadhna, tha an òrdain a' dol air iomrall. Aig a' char as fheàrr, feumaidh mi feitheamh suas gu mìos airson mo chuid stuthan fhaighinn no iarrtas a dhèanamh airson m'airgead air ais. Mar Chothrom agus CLI, se goireas air leth cudromach a th'ann an CnL. Gu mi-fhòrtanach, tha obrachadh dheth rudeigin lapach.

Làrach-lìn Nós

Saoilidh mi cuideachd, a bheil Bòrd na Gàidhlig fhathast a' maoineachadh 'ceòl na Gàidhlig'? Se mo bheachd nach bu choir ceòladair no comhlan sgillin fhaighinn mura h-eil iad a' cleachdadh na Gàidhlig air na clàran aca agus nan cuid sanasachd. Tha saoghal na Gàidhlig air atharrachadh gu mòr agus ma bheir sinn airgead is inbhe do cheòl a tha 'Gaidhealach' dìreach air sgàth gu bheil ceòl na fidhle ann, tha cho math dhuinn a' laighe sìos an uchd a' bhàis sa bhad.

Seo?

Ma tha Cothrom dhà-rìribh air chall dhuinn, clach air a chàrn. Ach, seo cothrom rudeigin ùr agus nas fheàrr a chruthachadh - ceòl ùr, fiolmaichean, polataigs, siubhail - ann an clò agus air loidhne. Rudeigin bragail is breabail cuideachd.

Se na faclan againn brìgh ar cànain agus as an aonais cha bhith againn ach ceòl binn.

Thoir sùil:
http://www.nosmag.com/
http://www.cli.org.uk/

...no seo?

Brookmyre sa Chas Chaolas agus Saidh-faidh na Gàidhlig

Thòisich an t-seachdainn le Christopher Brookmyre - sgrìobhadair de nobhailean 'eucoir' - a' tighinn gu Leabharlann a' Chas Chaolais. S gann gum b'urrainn dhomh a chreidsinn nuair a chaidh innse dhomh le caraid gun nochdadh Brookmyre sa sgire. Nach e Fèis Leabhraichean Dhùn Eideann an raon aigesan?

Co-dhiù, nochd e is an tachartas saor san-asgaidh. Còrr is uair a thìde de chuimhneachan èibhinn, naidheachd dhrabasta is rosg eirmseach a tha inntinneach, culturach, borb, beòthail agus làn den droch bheul. Cha b'urrainn na b'fheàrr air oidhche fhuar Samhna.

Bha an èisteachd car neònach. Ri mo thaobh bha dà chailleach - aon Sasannach agus posh agus an tèile Albannach agus a cheart cho spaideil. Bha lethbhreac de Conde Nast Boatowner aig an t-Sasannach. Bha a' bhan-Albannach ag ràdh gu bheil leabhraichean Bhrookmyre ceart gu leòr aig a' cheann thall, aon uair 's fhuair thu seachadh air an droch chainnt. Mhothaich mi gun d'rinn iad gàire is an 'droch chainnt' a' ruith far teanga Bhroomyre fad na h-oidhche.

Se an leabhar as ùire aige Flesh Wounds. Beagan nas duirche na thàinig roimhe agus thig e a-steach ort gur e seo sgrìobhadair a tha a-nis 'aig ìre'. An ann aig àirde a chomais a tha e? Chan eil mi cinnteach ach bha na chuala sinn bho Flesh Wounds fìor mhath gu dearbh.

Stevie had a Bentley Continental GT outside. He loved that machine like it was part of him: loved the growl of its engine, the gleam of its lines; loved what it said about him. It boasted more than six hundred brake horsepower, did nought to sixty in four seconds and its low-slung suspension was so smooth it handled like one of those lightcycles from Tron. But driving it had never given him a fraction of the excitement he had experienced behind the wheel of a stolen Escort XR3i when he was sixteen, his brother Nico riding shotgun, their cousins Doke and Jazz in the back, Stevie throwing the car around like it was the dodgems.

That thought was what finally gave him the nudge to get moving. It was one thing to miss your youth, but nostalgia could seduce you into thinking that the best of you lay in the past. To wallow in it was the same as staying here in this seat instead of going out to meet the day.

Fuck. That.

Mholainn-sa gun ceannaicheadh tu seo aig Amazon. Ach bhon nach eil Amazon a' pàigheadh cisean ged a tha na prothaidean a' taomadh a-steach, shaoileam gum biodh e na b'fheàrr a dhol gu Play. S math is fhiach e.

Sgrìobh mi pìos air leabhar Thim Armstrong bho chionn ghreis as deidh dha an nobhail 'saidh-faidh' aige a chur air bhog ann an Dùn Eideann. Tha e coltach gun robh na h-eòlaichean bhon Saltire Society an-lathair air an là gam bogadh fhèin san litearras is ceòl punc a chunnacas is chualas an diofar àiteachan. Thug iad e dha duais airson a' chiadh nobhail as fheàrr airson 'Cuan Dubh Drilseach'. Meal a naidheachd.

Rosg is ceol air Leith Walk.

Cas Chaolais - South Queensferry